Mỗi doanh nghiệp được hình thành từ khát vọng của con người. Để hành trình bền vững, con người đi qua ba giai đoạn phát triển: lập thân, lập nghiệp, lập đạo.
Ba khái niệm này tưởng như chỉ mang tính triết lý cá nhân, nhưng thực chất là ba trụ cột phát triển của một doanh nghiệp bền vững – từ con người sáng lập đến toàn bộ hệ thống tổ chức.
1. Lập thân – Gốc của người lãnh đạo
“Lập thân” là quá trình xây nền cho chính mình – về năng lực, tư duy và phẩm chất. Một doanh nhân, trước khi dẫn dắt người khác, phải học cách quản trị bản thân. Trong quản trị hiện đại, “lập thân” tương ứng với năng lực tự chủ và năng lực lãnh đạo trong việc học được cách kiểm soát hành vi, lời nói và hành động; biết rõ giới hạn của mình nhưng không ngừng phát triển; giữ được sự nhất quán giữa điều nghĩ – điều nói – điều làm.
2. Lập nghiệp – Biến năng lực thành giá trị thực
Sau khi lập thân, con người bước vào giai đoạn lập nghiệp – dùng năng lực và nhân cách để tạo giá trị cho xã hội. “Lập nghiệp” không chỉ là mở công ty hay kiếm lợi nhuận. Đó là hành trình xây dựng hệ giá trị cá nhân thành giá trị tổ chức. Một doanh nghiệp tồn tại được là nhờ biết chuyển năng lực con người thành hệ thống, quy trình và sản phẩm tạo ra giá trị thật.
Với góc nhìn tư vấn nhân sự, giai đoạn “lập nghiệp” tương ứng với việc: xây dựng mô hình tổ chức có mục tiêu rõ ràng; thiết lập cơ chế nhân sự và văn hóa phù hợp với giá trị cốt lõi; phát triển con người để cùng nhau đi xa hơn. Lập nghiệp không phải là hành trình đơn độc. Một nhà lãnh đạo giỏi biết tạo điều kiện để người khác cùng phát triển, và khi đó, sự nghiệp của họ không chỉ là công ty, mà là cộng đồng giá trị.
“Sự nghiệp thật sự không đo bằng quy mô doanh nghiệp, mà bằng tầm ảnh hưởng tích cực mà doanh nghiệp đó tạo ra.”
3. Lập đạo – Khi doanh nghiệp vận hành bằng giá trị
“Lập đạo” là tầng phát triển cao nhất – khi con người và doanh nghiệp vận hành bằng giá trị, chứ không chỉ bằng mục tiêu. Trong doanh nghiệp, “đạo” chính là văn hóa – kỷ luật – tinh thần làm đúng điều cần làm, dù không ai nhìn thấy.
Nhiều công ty sụp đổ không phải vì chiến lược sai, mà vì lợi ích trước mắt thay vì giá trị lâu dài; dùng người theo cảm tính, không theo năng lực; nói về văn hóa, nhưng không sống cùng văn hóa.
Lập đạo là khi doanh nghiệp xây được nguyên tắc vận hành có nhân tính. Là khi lãnh đạo dẫn dắt bằng chuẩn mực, chứ không chỉ quyền lực. Và là khi mỗi thành viên hiểu rằng họ làm việc không chỉ để đạt KPI, mà để giữ một giá trị sống.
“Đạo trong doanh nghiệp không nằm ở khẩu hiệu, mà nằm trong từng hành vi nhỏ mỗi ngày.”
Điều thú vị là ba tầng “lập thân – lập nghiệp – lập đạo” không chỉ đúng với con người, mà phản chiếu chính xác vòng đời phát triển của một tổ chức: Startup là giai đoạn lập thân – xác định bản sắc và giá trị ban đầu. Doanh nghiệp đang tăng trưởng là giai đoạn lập nghiệp – củng cố hệ thống, tạo ảnh hưởng. Doanh nghiệp bền vững là giai đoạn lập đạo – duy trì văn hóa, nhân bản tri thức và chuẩn mực ra bên ngoài.
Vì vậy, muốn xây doanh nghiệp mạnh, phải bắt đầu từ việc xây con người vững. Và muốn con người vững, phải giúp họ thấy được “đạo” – tức là lý do sâu xa cho mọi việc họ làm.
“Lập thân” để có gốc. “Lập nghiệp” để thành. “Lập đạo” để đường đi bền vững.